वनस्पतिजन्य 'पोलिफेनोल' ले उमेर बढ्दै जाँदा मस्तिष्कलाई सुरक्षा दिन सक्ने अध्ययनमा दाबी

हंगेरीको सेमेलवाइस विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको एक नयाँ समीक्षा अध्ययनले वनस्पतिजन्य यौगिक 'पोलिफेनोल'ले उमेर बढ्दै जाँदा मस्तिष्कलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्न सक्ने देखाएको छ। यो अध्ययन प्रतिष्ठित जर्नल 'न्युट्रिएन्ट्स'मा प्रकाशित भएको छ।

मस्तिष्क शरीरको सबैभन्दा बढी ऊर्जा खपत गर्ने अंगहरूमध्ये एक हो, तर एकपटक नष्ट भएका मस्तिष्क कोशिकाहरू सामान्यतया पुनः निर्माण हुँदैनन्। समयसँगै जम्मा हुने क्षतिका कारण डिमेन्सिया लगायतका उमेरसँग सम्बन्धित रोगहरूको जोखिम बढ्दै जान्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ)का अनुसार हाल विश्वभर ५ करोड ५० लाखभन्दा बढी मानिस डिमेन्सियाबाट प्रभावित छन्।

अनुसन्धान टोलीले सयौं पुराना प्रयोगशाला, पशु, र मानव अध्ययनहरूको विश्लेषण गरी पोलिफेनोलको भूमिकाबारे यो निष्कर्ष निकालेको हो। पोलिफेनोल भनेको बेरी, चिया, कोको, कफी, सम्पूर्ण अन्न र अलिभ आयल जस्ता खानेकुरामा पाइने प्राकृतिक रसायन हो, जुन बिरुवाले आफैलाई सुरक्षा दिन उत्पादन गर्छन्। हालसम्म ५,००० भन्दा बढी यस्ता यौगिक पहिचान भइसकेका छन्, जसमध्ये हरियो चियामा पाइने ईजीसीजी, बेरीको रङ दिने पदार्थ, कोकोमा पाइने फ्लाभानोल र बेसारको पहेंलो रङ दिने कर्कुमिन प्रमुख रूपमा अध्ययन गरिएका छन्।

अध्ययन अनुसार, पोलिफेनोलले कोशिकाको आफ्नै एन्टिअक्सिडेन्ट प्रणालीलाई सक्रिय बनाउने र सूजन (इन्फ्लेमेसन) कम गर्ने काम गर्छ, जुन मस्तिष्क कोशिकाको उमेर बढ्दै जाँदा हुने क्षतिसँग जोडिएको हुन्छ। यसका साथै यसले कोशिकाको ऊर्जा प्रणालीलाई पनि स्थिर राख्न सघाउ पुर्‍याउन सक्छ।

सेमेलवाइस विश्वविद्यालयकी अनुसन्धानकर्ता डा. मोनिका फेकेटेका अनुसार पोलिफेनोल कुनै जादुई उपचार होइन, तर स्वस्थ मस्तिष्क उमेर बढाउनका लागि यो सम्भावित उपयोगी उपाय हुन सक्छ। उनले पोलिफेनोलयुक्त औषधि (सप्लिमेन्ट) भन्दा विविधतायुक्त वनस्पतिजन्य आहारमा नै ध्यान दिनुपर्ने बताएकी छन्।

अध्ययनले भूमध्यसागरीय (मेडिटेरेनियन) र माइन्ड आहार शैलीलाई विशेष महत्त्व दिएको छ, जुन दुवैमा पोलिफेनोलयुक्त खानेकुराको प्रशस्त मात्रा हुन्छ र दीर्घकालीन अध्ययनहरूमा यी आहार शैलीले संज्ञानात्मक क्षमता ह्रास हुने गति सुस्त बनाउन सहयोग गरेको पाइएको छ। तर अनुसन्धानकर्ताहरूले कुनै एउटै खानेकुरा वा यौगिकलाई डिमेन्सियाविरुद्धको एकल समाधान भन्न नमिल्ने पनि प्रस्ट पारेका छन्।