मनपर्ने गीत सुन्दै व्यायाम गर्नुस् — सहनशक्ति २० प्रतिशतले बढ्छ, नयाँ वैज्ञानिक अध्ययन

तपाईं व्यायामको बीचमा थकाइ महसुस गर्नुहुन्छ? अब यसको एउटा सरल र निःशुल्क समाधान विज्ञानले खोजेको छ — आफूलाई मनपर्ने गीत लगाउनुस् र व्यायाम गरिरहनुस्। फिनल्याण्डको युनिभर्सिटी अफ जिभास्किलाका अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको एउटा नयाँ अध्ययनले देखाएको छ कि आफैंले छानेको मनपर्दो संगीत सुन्दा व्यायामको सहनशक्ति झण्डै २० प्रतिशतले बढ्छ।

यो अध्ययनमा सहभागीहरूले आफ्नो मनपर्दो गीतहरू सुन्दै साइकल चलाएपछि चुपचाप साइकल चलाएको तुलनामा थकान पुग्नुअघि करिब छ मिनेट बढी व्यायाम गर्न सके। यो अन्तर शोधकर्ताहरूले स्पष्ट रूपमा २० प्रतिशत सुधारको रूपमा वर्णन गरेका छन्।

कसरी गरियो अध्ययन?

यस अनुसन्धानमा २९ जना वयस्क सहभागी थिए जसले आफ्नो उच्च क्षमताको करिब ८० प्रतिशत (पिक पावर) मा दुईवटा छुट्टाछुट्टै साइकलिङ परीक्षण गरे। एउटा परीक्षण चुपचाप र अर्को आफूले छानेको गीत सुन्दै।

संगीत सुन्दा सहभागीहरूले औसत ३५.६ मिनेट साइकल चलाए भने संगीत नसुन्दा औसत २९.८ मिनेट मात्रै। अधिकांश गीतहरू प्रति मिनेट करिब १२०–१४० बिटको गतिका थिए।

के संगीतले शरीरमाथिको भार घटाउँछ?

चाखलाग्दो कुरा के हो भने बढी समय व्यायाम गरेर बढी ऊर्जा खर्च गरे पनि दुवै परीक्षणको अन्त्यमा सहभागीहरूको मुटुको धड्कन र ल्याक्टेट स्तर लगभग समान नै थियो। यसले देखाउँछ कि संगीतले व्यायामको शारीरिक माग घटाएन, बरु लामो समयसम्म असुविधा सहन मद्दत गर्यो।

अर्थात् संगीतले शरीरलाई हल्का बनाउँदैन — तर मस्तिष्कलाई थकानको अनुभव कम गराउँछ र मान्छेलाई "दुखाइको क्षेत्र" (pain zone) मा बढी समय टिकिरहन मद्दत गर्छ।

अनुसन्धानकर्ताको भनाइ

प्रमुख अनुसन्धानकर्ता एन्ड्रु डान्सोले भने — "आफैंले छानेको संगीतले तपाईंको फिटनेस स्तर बदल्दैन वा मुटुलाई तत्काल धेरै परिश्रम गराउँदैन — यसले केवल लामो समयसम्म प्रयास सहन मद्दत गर्छ। यो एउटा अत्यन्त सरल, शून्य लागतको उपकरण हो जसले मान्छेलाई अन्तमा थप थकाइ महसुस नगरी तालिममा अझ अगाडि बढ्न दिन्छ।"

उनले थपे — "धेरै मान्छे कठिन तालिमसँग टाँसिन सक्दैनन् किनकि यो धेरै चाँडै थकाउँछ। हाम्रो अनुसन्धानले देखाउँछ कि मान्छेलाई उनीहरूकै मनपर्दो उत्प्रेरणादायक संगीत छान्न दिनाले उनीहरूले बढी गुणस्तरीय तालिम समय जम्मा गर्न सक्छन्, जसले राम्रो फिटनेस लाभ, व्यायाम कार्यक्रममा दिगो सहभागिता र सक्रिय जीवनशैली कायम राख्न मद्दत गर्न सक्छ।"

यो अध्ययन Psychology of Sport and Exercise जर्नलमा प्रकाशित भएको छ र यसले सार्वजनिक स्वास्थ्यका लागि पनि महत्त्वपूर्ण संकेत दिन्छ — यदि संगीतले व्यायाम सहज बनाउँछ भने यसले शारीरिक निष्क्रियतासँग जोडिएका स्वास्थ्य जोखिम घटाउन मद्दत गर्न सक्छ।