महेश्वर महर्जन
काठमाडौँ । संसदमा आफ्ना धारणा राख्न सांसदहरूले अत्यधिक रूपमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) टुल प्रयोग गर्न थालेपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्रै यसबारे बहस सुरु भएको छ । पछिल्लो समय सदनमा केही सांसदहरूले च्याटजीपीटीजस्ता एआई प्लेटफर्मबाट तयार पारिएका भाषण, तथ्यांक र विश्लेषण प्रयोग गरेको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा आलोचना बढेपछि पार्टीले आफ्ना सांसदहरूलाई ‘पूर्ण रूपमा एआईमा निर्भर नहुन’ सचेत गराएको हो ।
रास्वपाकी सचेतक क्रान्ति शिखा धितालले संसदीय दलको ह्वाट्सएप समूहमा सांसदहरूलाई सावधानी अपनाउन सन्देश पठाएकी थिइन् । सांसद निशा डाँगीका अनुसार उक्त सन्देशको मुख्य उद्देश्य सांसदहरूले आफ्नै अध्ययन, बुझाइ र मौलिकता कायम राखून् भन्ने थियो । उनले एआई उपयोगी भए पनि त्यसले तयार पारेको सामग्री जस्ताको तस्तै प्रयोग गर्दा सांसदको व्यक्तिगत तयारी कमजोर देखिन सक्ने बताइन् ।
यस विषयलाई पार्टीभित्र कडा प्रतिबन्धका रूपमा नभई जिम्मेवार प्रयोगको बहसका रूपमा हेरिएको सांसद गणेश कार्कीले बताएका छन् । उनका अनुसार तथ्यांक संकलन, अनुसन्धान र विषयवस्तु बुझ्न एआई निकै प्रभावकारी उपकरण हो । तर संसदमा प्रस्तुत हुने धारणा, तर्क र विश्लेषणमा सांसदकै व्यक्तिगत दृष्टिकोण झल्किनुपर्ने भएकाले ‘कपी–पेस्ट राजनीति’ उपयुक्त नहुने निष्कर्ष पार्टीको छ ।
पछिल्ला महिनाहरूमा नेपालमा मात्रै होइन, विश्वभर राजनीतिज्ञ, विद्यार्थी, शिक्षक र कार्यालयहरूले एआईको प्रयोग तीव्र रूपमा बढाइरहेका छन् । यसले कामलाई सहज बनाए पनि मौलिकता, तथ्यगत विश्वसनीयता र मानवीय सोच हराउने चिन्ता पनि उस्तै बढेको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा भने कतिपय प्रयोगकर्ताले व्यंग्य गर्दै “अब सांसदले बोलेको सुन्नुअघि च्याटजीपीटीको प्रिमियम चलाएको हो कि होइन भनेर जाँच गर्नुपर्ने अवस्था आयो” भन्दै टिप्पणी गरिरहेका छन् ।
