अस्ट्रेलियाको संगीत चार्टमा एआईबाट सिर्जना गरिएका गीत प्रतिबन्धित

अस्ट्रेलियामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोगबाट मुख्य रूपमा वा पूर्णरूपमा सिर्जना गरिएका गीतलाई देशको आधिकारिक संगीत चार्टमा समावेश गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। अस्ट्रेलियन रेकर्डिङ इन्डस्ट्री एसोसिएसन (ARIA) ले यसै सातादेखि लागू हुने नयाँ नियमअनुसार चार्टमा समावेश हुन चाहने गीत ‘पर्याप्त रूपमा मानवीय सिर्जना’ भएको हुनुपर्ने जनाएको छ।

ARIA का अनुसार नयाँ नियमको उद्देश्य संगीतमा मानवीय सिर्जनशीलता र कलाकारको वास्तविक योगदानलाई प्राथमिकता दिनु हो। नयाँ व्यवस्थाअनुसार गीतको लेखन, मुख्य स्वर र प्रमुख वाद्यवादनमा मानिसको प्रत्यक्ष योगदान अनिवार्य गरिएको छ। यद्यपि संगीत उत्पादनका क्रममा एआई तथा अन्य प्रविधिको सीमित प्रयोग भने गर्न पाइनेछ। मास्टरिङ, ड्रम मेसिन र अटो-ट्युनजस्ता प्रविधिको प्रयोगलाई प्रतिबन्ध गरिएको छैन।

यो निर्णय अस्ट्रेलियन DJ Josh Fawaz को Madonna को चर्चित गीत Like A Prayer को कभरलाई लिएर भएको विवादपछि आएको हो। उक्त गीत ARIA को डान्स सिंगल्स चार्टमा पहिलो स्थानमा पुगेको थियो भने समग्र चार्टमा दोस्रो स्थानसम्म उक्लिएको थियो। गीत Spotify मा मात्रै ४ करोड ८० लाखभन्दा बढी पटक स्ट्रिम भएको बताइएको छ। पछि विवाद बढेपछि Fawaz ले गीतमा जेनेरेटिभ एआई प्रयोगसम्बन्धी क्रेडिट थपेका थिए।

ARIA प्रमुख कार्यकारी Annabelle Herd ले कलाकारहरू अहिले इतिहासकै सबैभन्दा प्रतिस्पर्धात्मक संगीत बजारमा ध्यानका लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेको बताइन्। उनका अनुसार कलाकारका रेकर्डिङ प्रयोग गरेर ठूलो मात्रामा तयार गरिएका एआई गीतलाई मानव सिर्जनाको बराबर मान्नु उचित हुँदैन।

नयाँ नियमअनुसार कलाकारले चार्टमा गीत पठाउँदा एआई प्रयोग गरिएको भए त्यसबारे घोषणा गर्नुपर्नेछ। पछि गीत ठूलो मात्रामा एआईबाट सिर्जना भएको प्रमाणित भएमा ARIA ले चार्टको स्थानसमेत पुनःसमायोजन गर्न सक्नेछ। त्यस्तो गीत नम्बर वान बनेको अवस्थामा सम्बन्धित पुरस्कार फिर्ता गर्नसमेत आग्रह गर्न सकिनेछ।

यसअघि स्विडेनको संगीत चार्टबाट पनि एआईबाट सिर्जना गरिएको गीत हटाइएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि संगीतमा एआईको प्रयोगलाई व्यवस्थित गर्ने प्रयास बढिरहेको छ। International Federation of the Phonographic Industry (IFPI) ले ल्याटिन अमेरिका, मध्यपूर्व, अफ्रिका र दक्षिणपूर्वी एसियाका आधिकारिक संगीत चार्टमा एआईसम्बन्धी नयाँ दिशानिर्देश लागू गर्ने तयारी गरेको छ।

अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री Anthony Albanese ले पनि देशका लेखक तथा संगीतकर्मीलाई एआईका लागि आफ्ना सिर्जना कसरी प्रयोग हुने भन्ने विषयमा बलियो अधिकार र सुरक्षा दिनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन्। उनले कलाकारको अनुमति र उचित पारिश्रमिकबिना उनीहरूको सिर्जना एआई तालिममा प्रयोग गर्नु चोरीसरह हुने बताएका छन्।

ARIA को नयाँ व्यवस्थाले एआई प्रविधिको पूर्ण विरोधभन्दा पनि मानव कलाकारको सिर्जनात्मक भूमिका सुरक्षित गर्दै प्रविधिको प्रयोगलाई सीमित रूपमा स्वीकार गर्ने नीति लिएको देखिन्छ।