किन मनाइन्छ गुँला पर्व? स्वयम्भूदेखि उपत्यकाका चैत्यसम्म एक महिना भक्तिको यात्रा

काठमाडौं । नेवार समुदायका बौद्ध धर्मावलम्बीले मनाउने एक महिने गुँला पर्व बिहीबारदेखि सुरु भएको छ। नेपाल संवत्अनुसार गुँलाथ्व पारुदेखि ञलाथ्व पारुसम्म मनाइने यो पर्व धार्मिक आस्था, सामुदायिक एकता र नेवार सांस्कृतिक परम्परासँग जोडिएको महत्वपूर्ण पर्व हो। पर्व सुरु भएसँगै काठमाडौंको स्वयम्भू महाचैत्यलगायत बौद्ध चैत्यमा भक्तजनको चहलपहल बढेको छ।

किन मनाइन्छ गुँला?

गुँला पर्व मुख्यतः भगवान् बुद्धप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्ने, पुण्य सञ्चय गर्ने र धार्मिक अनुशासन कायम गर्ने उद्देश्यले मनाइन्छ। पर्व अवधिमा बौद्ध धर्मावलम्बी बिहानै उठेर स्नान तथा पूजा गरी चैत्य दर्शन र परिक्रमा गर्ने गर्छन्। कतिपय भक्तजनले नियमित रूपमा विभिन्न धार्मिक स्थलको भ्रमण गर्दै पूजा–आराधना गर्छन्।

कहाँ–कहाँ पुग्छ गुँलाको धार्मिक यात्रा?

गुँलाको मुख्य आकर्षण स्वयम्भू महाचैत्य हो। यहाँ दैनिक रूपमा भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गर्छ। यसैगरी बौद्धनाथ, पाटनको पुलचोक तथा काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न चैत्य, विहार र स्थानीय देवदेवीका मन्दिरमा समेत भक्तजन पुग्छन्। टोल–टोलबाट समूह बनाएर परम्परागत बाजागाजासहित चैत्य तथा देवदेवीको परिक्रमा गर्ने चलन छ।

बाजागाजाको विशेष महत्व

गुँला पर्वमा धार्मिक पूजासँगै मौलिक नेवार बाजाको प्रस्तुति विशेष आकर्षण मानिन्छ। राँगाको सिङबाट बनाइने न्याकुँ, धाः, धिमे, भुस्या, बाँसुरीलगायत बाजा बजाउँदै भक्तजन चैत्य परिक्रमा गर्छन्। यसले पर्वको धार्मिक वातावरणसँगै नेवार समुदायको सांस्कृतिक पहिचानलाई पनि जीवन्त बनाउँछ।

धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व

गुँला केवल पूजा र परिक्रमा गर्ने पर्व मात्र होइन, धर्म, संस्कृति र समुदायलाई जोड्ने परम्परा पनि हो। खेतीपातीका मुख्य काम सकिएपछि मनाइने भएकाले समुदायबीच भेटघाट र खुसी साटासाट गर्ने अवसरका रूपमा समेत यसलाई लिइन्छ। नयाँ पुस्तालाई मौलिक बाजा, धार्मिक संस्कार र सांस्कृतिक परम्परासँग जोड्न गुँला पर्वको महत्वपूर्ण भूमिका रहँदै आएको छ।

एक महिनासम्म चल्ने गुँला पर्वमा भक्तजनले बुद्ध तथा विभिन्न देवीदेवताको पूजा–आराधना, चैत्य परिक्रमा र सांस्कृतिक गतिविधिमार्फत धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परालाई निरन्तरता दिनेछन्।