बंगालको खाडीमा मौसमी प्रणाली बन्ने सम्भावना, नेपालमा भारी वर्षा र बाढी–पहिरोको जोखिम

काठमाडौं । बंगालको खाडीमा आगामी असोज ८ देखि १२ गते अर्थात् सेप्टेम्बर २४ देखि २८ सम्म नयाँ मौसमी प्रणाली विकसित हुन सक्ने सम्भावना देखिएको छ। प्रारम्भिक मौसम पूर्वानुमानअनुसार उक्त अवधिमा बंगालको खाडीमा न्यूनचापीय क्षेत्र विकसित हुन सक्ने र त्यसले थप शक्ति प्राप्त गर्ने सम्भावना रहेको जनाइएको छ।

उक्त प्रणाली डिप्रेसन वा चक्रवातीय प्रणालीमा विकसित भएमा त्यसको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष प्रभाव भारतका विभिन्न भूभाग हुँदै नेपालसम्म पर्न सक्ने सम्भावना रहन्छ। यद्यपि अहिले नै प्रणालीको निश्चित स्वरूप, दिशा, गति र शक्तिबारे यकिन भइसकेको छैन। त्यसैले नेपालमा अति भारी वर्षा हुने कुरा अहिले नै निश्चित रूपमा भन्न सकिने अवस्था छैन।

नेपालमा यस्तो मौसमी प्रणालीको प्रभाव परेमा विशेषगरी पूर्वी तथा मध्य नेपालसहित विभिन्न क्षेत्रमा वर्षाको मात्रा बढ्न सक्छ। लगातार वा भारी वर्षा भएमा नदी तथा खोलानालामा पानीको बहाव बढ्नुका साथै तराई तथा नदी किनारका क्षेत्रमा डुबान र बाढीको जोखिम बढ्न सक्छ। पहाडी तथा हिमाली भेगमा भने पहिरो, भूक्षय र सडक अवरुद्ध हुने जोखिम रहन सक्छ।

कृषि क्षेत्रमा पनि यसको असर पर्न सक्छ। धान तथा अन्य बाली भित्र्याउने समय नजिक भएकाले लगातार वर्षा भएमा काटिएको बाली भिज्ने, खेतमा पानी जम्ने तथा कृषि उपजमा क्षति पुग्ने सम्भावना हुन्छ। किसानहरूले मौसमको अवस्था हेरेर काटिएको बाली सुरक्षित स्थानमा राख्ने तथा कृषि उपज जोगाउने तयारी गर्न सक्नेछन्।

यसअघि पनि सेप्टेम्बरको अन्तिमतिर सक्रिय मौसमी प्रणालीका कारण नेपालमा अत्यधिक वर्षा, बाढी र पहिरोका घटना भएका छन्। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार २०८१ असोजको अन्तिमतिर भएको वर्षाले देशका विभिन्न स्थानमा अत्यधिक वर्षा गराएको थियो र बागमती, नारायणी तथा कोशीसहितका नदीमा ठूलो बहाव आएको थियो।

तर यसपटकको सम्भावित प्रणालीको प्रभावबारे थप स्पष्ट जानकारी आगामी दिनमा मात्र प्राप्त हुनेछ। त्यसैले अहिलेका लागि चक्रवात वा अति भारी वर्षाको निश्चित घोषणा भन्दा पनि सम्भावित मौसमी परिवर्तनका रूपमा लिनुपर्ने देखिन्छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जारी गर्ने दैनिक मौसम पूर्वानुमान, विशेष मौसम बुलेटिन तथा बाढीसम्बन्धी सूचनालाई नियमित रूपमा हेर्न विभागले आग्रह गर्दै आएको छ।